Het Franse belastingrecht is gebaseerd op een duidelijk principe: één woning kan de hoofdverblijfplaats van een belastingplichtige zijn. Dit begrip is verbonden met de plaats van daadwerkelijke en gebruikelijke bewoning op 31 december van het belastingjaar, beoordeeld aan de hand van persoonlijke, professionele en materiële belangen. Elke poging om twee hoofdverblijven op dezelfde aangifte voor de inkomstenbelasting te declareren, stuit op dit kader.
De vraag verdient echter een andere benadering, want een recente beslissing van de Raad van State herdefinieert gedeeltelijk de contouren van deze regel.
Beslissing van de Raad van State van juli 2026: wat verandert er voor de woonbelasting
De Raad van State heeft in zijn beslissing van 7 juli 2026 (n° 506653) geoordeeld dat het begrip hoofdverblijfplaats individueel moet worden beoordeeld voor elke belastingplichtige, ook binnen een gehuwd paar dat gezamenlijk belasting op het inkomen betaalt. De administratieve rechter heeft bevestigd dat een paar, onder bepaalde omstandigheden, kan profiteren van twee afzonderlijke hoofdverblijven met betrekking tot de woonbelasting.
Deze beslissing doet niets af aan het principe van uniciteit van de hoofdverblijfplaats voor de inkomstenbelasting. Het is strikt van toepassing op lokale belastingen. Elke echtgenoot moet aantonen dat de woning die hij of zij bewoont, daadwerkelijk zijn of haar woonplaats is, met bewijsstukken: energiefacturen, administratieve correspondentie, nabijheid van de werkplek.
We zien dat deze jurisprudentie een weg opent voor stellen waarvan een van de partners in een andere stad werkt. De eenvoudige keuze van gemak is niet voldoende: er moet een gedocumenteerde realiteit van een afzonderlijk leven zijn. Proberen om twee hoofdverblijven te hebben vereist dus het verzamelen van een reeks concrete aanwijzingen die het daadwerkelijke gebruik van elke woning bewijzen.
Dubbele hoofdverblijfplaats en inkomstenbelasting: de te beheersen onderscheid
Op het gebied van de inkomstenbelasting blijft de regel ongewijzigd. Een fiscaal huishouden declareert slechts één hoofdverblijfplaats. Dit adres bepaalt de vrijstelling van meerwaarde bij verkoop, de geschiktheid voor bepaalde gesubsidieerde leningen en de berekening van de IFI (met een korting van 30% op de marktwaarde).
De beslissing van de Raad van State van 2026 verandert hier niets aan. Een gehuwd paar onder een gemeenschap die een van hun twee woningen wil verkopen zonder meerwaarde, moet bewijzen dat deze woning daadwerkelijk de hoofdverblijfplaats van het fiscale huishouden was, en niet alleen die van een van de echtgenoten.
Werkelijke kosten en dubbele professionele verblijfplaats
Het meest gebruikte mechanisme om fiscaal twee adressen erkend te krijgen, blijft de aftrek van werkelijke kosten gerelateerd aan een dubbele professionele verblijfplaats. Een werknemer die gedwongen is om in de buurt van zijn werkplek te wonen, ver van de gezinswoning, kan van zijn inkomsten aftrekken:
- De huur van de tweede woning, binnen redelijke grenzen ten opzichte van de lokale markt
- De vervoerskosten tussen de twee verblijven (meestal een wekelijkse heen-en-terugreis)
- De kosten van maaltijden buiten de woning wanneer de werknemer niet kan terugkeren
De administratie vereist dat de dubbele verblijfplaats voortkomt uit professionele verplichtingen en niet uit een keuze voor comfort. Een paar waarbij beide partners in verschillende steden werken, voldoet doorgaans aan deze voorwaarde. Daarentegen zal een werknemer die ervoor kiest om ver van zijn werk te wonen zonder professionele verplichtingen, zijn aftrek zien afgewezen.
Woonbelasting op tweede woningen: de financiële valkuil om te anticiperen
De woning die niet wordt erkend als hoofdverblijfplaats, wordt automatisch gekwalificeerd als tweede woning door de belastingdienst. Sinds de geleidelijke afschaffing van de woonbelasting op hoofdverblijven, draagt de tweede woning de volledige belasting, vaak verzwaard door een gemeentelijke toeslag.
Steeds meer gemeenten passen deze verhoging toe, die een aanzienlijk percentage van de basisbijdrage kan bereiken. Spanningrijke gebieden zijn bijzonder betrokken. Een eigenaar die er niet in slaagt om zijn tweede woning te laten erkennen als hoofdverblijfplaats van een van de echtgenoten (in de zin van de jurisprudentie van 2026), loopt dus het risico op een aanzienlijke jaarlijkse meerkost.
De bewijsstukken die verzameld moeten worden om de status van tweede woning aan te vechten
In geval van betwisting onderzoekt de administratie een reeks convergerende aanwijzingen:
- Het verbruik van water, elektriciteit en gas, dat een regelmatige en niet-seizoensgebonden bewoning moet weerspiegelen
- De inschrijving op de kiezerslijsten van de betrokken gemeente
- De bankverhuizing, de woningverzekeringscontracten die de woning als hoofdverblijfplaats vermelden
- De schoolgang van de kinderen of de nabijheid van de werkplek van de verblijvende partner
Een solide dossier combineert verschillende van deze elementen. Een enkele geïsoleerde bewijsstuk is niet voldoende om de kwalificatie die door de belastingdienst is vastgesteld, te weerleggen.
SCI en scheiding van goederen: valse goede ideeën en echte hefboomwerking
Aankopen via een familiale SCI komen regelmatig voor in vermogensstrategieën. We raden voorzichtigheid aan: het bezitten van een woning in een SCI maakt het niet automatisch mogelijk om deze als hoofdverblijfplaats te kwalificeren. De belastingdienst kijkt naar de daadwerkelijke bewoning, niet naar de juridische structuur van het eigendom.
De SCI heeft voordelen voor vermogensoverdracht of de verdeling van eigendom tussen echtgenoten die gescheiden zijn van goederen. Het biedt geen specifieke voordelen om de regel van uniciteit van de hoofdverblijfplaats voor de inkomstenbelasting te omzeilen.
Het regime van scheiding van goederen vergemakkelijkt daarentegen de demonstratie van een afzonderlijk leven tussen echtgenoten wanneer elk zijn eigen woning bezit. Gecombineerd met bewijs van daadwerkelijke bewoning, vormt dit huwelijksregime een extra argument om de jurisprudentie van de Raad van State van 2026 met betrekking tot de woonbelasting te onderbouwen.
De kwestie beperkt zich niet tot een juridische constructie. Het hangt af van de mogelijkheid om een realiteit van leven te documenteren. Elke woning moet het daadwerkelijke centrum van leven zijn van degene die het bewoont, met tastbare en coherente bewijzen over de tijd. Zonder deze consistentie wordt elke fiscale optimalisatie een herkwalificatie in afwachting.
